KHI NÀO CÓ THỂ KHỞI KIỆN ĐÒI NỢ?

Về nguyên tắc, người có quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm có quyền khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền để yêu cầu bảo vệ quyền lợi của mình.

Đối với tranh chấp yêu cầu trả tiền theo hợp đồng, đòi nợ, người khởi ki thường yêu cầu Tòa án:

  • Buộc bên vay trả tiền gốc;
  • Thanh toán tiền lãi theo thỏa thuận hoặc theo quy định pháp luật;
  • Thanh toán lãi do chậm thực hiện nghĩa vụ nếu có căn cứ;
  • Thanh toán các nghĩa vụ tài chính khác có liên quan theo yêu cầu và căn cứ pháp luật.

Theo Bộ luật Tố tụng dân sự hiện hành, người khởi kiện phải gửi kèm đơn những tài liệu, chứng cứ hiện có để chứng minh quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.

ĐÒI NỢ BẰNG TIN NHẮN, CHUYỂN KHOẢN CÓ KIỆN ĐƯỢC KHÔNG?

Có thể.

Không phải mọi giao dịch kinh doanh đều xác lập bằng văn bản, mọi khoản vay đều bắt buộc phải có “giấy vay tiền” mới được khởi kiện.

Trong thực tế, chứng cứ có thể bao gồm:

  • Hợp đồng, giấy tờ thực tế
  • Tin nhắn Zalo, Messenger, SMS;
  • Email trao đổi về giao dịch kinh daonh
  • File ghi âm, ghi hình trong trường hợp đáp ứng điều kiện sử dụng làm chứng cứ;
  • Văn bản xác nhận khoản nợ;
  • Cam kết trả nợ;
  • Tin nhắn thừa nhận còn nợ tiền;
  • Các tài liệu khác chứng minh việc giao nhận tiền và nghĩa vụ trả nợ.

Một điểm rất quan trọng: Nếu không có hợp đồng vay bằng văn bản, người khởi kiện càng cần chú trọng việc tập hợp các chứng cứ thể hiện tiền đã được giao và bên kia có nghĩa vụ hoàn trả.

CÁC BƯỚC KHỞI KIỆN ĐÒI NỢ

✅ Bước 1: Xác định đúng Tòa án có thẩm quyền

Đây là bước nhiều người khởi kiện đòi nợ làm sai ngay từ đầu.

Theo quy định hiện hành, nhiều tranh chấp dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết sơ thẩm của Tòa án nhân dân khu vực nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính hoặc nơi thực hiện hợp đồng đối với các hợp đồng xây dựng, lắp đặt.

Ví dụ: Công ty A có khoản nợ chưa thanh toán với Công ty B theo hợp đồng mua bán hàng hóa.

Khi đó, cần xác định Tòa án nhân dân khu vực nơi công ty A đặt trụ sở chính có thẩm quyền theo lãnh thổ để nộp đơn kiện.

Trong một số trường hợp, pháp luật cho phép nguyên đơn lựa chọn Tòa án có thẩm quyền, chẳng hạn theo nơi hợp đồng được thực hiện hoặc theo thỏa thuận bằng văn bản của các bên trong trường hợp pháp luật cho phép.

Không nên áp dụng máy móc địa chỉ là địa chỉ trong hợp đồng, địa chỉ giao hàng mà chưa kiểm tra thẩm quyền Tòa án theo địa giới và tổ chức Tòa án hiện hành.

✅ Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ khởi kiện đòi nợ

Một bộ hồ sơ cơ bản thường gồm:

1. Đơn khởi kiện

Đơn cần thể hiện rõ:

  • Tên Tòa án có thẩm quyền;
  • Thông tin người khởi kiện;
  • Thông tin người bị kiện;
  • Thông tin người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan nếu có;
  • Nội dung liên quan đến hình thành công nợ
  • Yêu cầu Tòa án giải quyết;
  • Danh mục tài liệu, chứng cứ kèm theo.

2. Tài liệu chứng minh khoản nợ

  • Hợp đồng, giao dịch đã ký kết
  • Hóa đơn, chứng từ thực hiện hợp đồng
  • Nội dung thương lượng, đàm phán

3. Tài liệu về tư cách pháp lý của hai bên

  • Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp
  • Điều lệ công ty

Bộ hồ sơ thực tế có thể thay đổi tùy vào việc khoản nợ phát sinh từ vay tiền giữa cá nhân, hợp đồng kinh doanh, mua bán hàng hóa, hợp đồng dịch vụ hay quan hệ thương mại.

✅ Bước 3: Nộp đơn khởi kiện

Theo Điều 190 Bộ luật Tố tụng dân sự hiện hành, người khởi kiện có thể gửi đơn và tài liệu, chứng cứ bằng một trong các phương thức:

  • Nộp trực tiếp tại Tòa án;
  • Gửi qua dịch vụ bưu chính;
  • Gửi trực tuyến bằng hình thức điện tử qua Cổng thông tin điện tử của Tòa án nếu có.

Người khởi kiện nên lưu lại:

  • Giấy xác nhận đã nộp đơn;
  • Phiếu gửi bưu chính;
  • Thông báo nhận đơn;
  • Xác nhận gửi hồ sơ trực tuyến;
  • Bản sao toàn bộ hồ sơ đã nộp.

Đây là những tài liệu quan trọng để chứng minh thời điểm khởi kiện.

✅ Bước 4: Tòa án kiểm tra và xử lý đơn

Sau khi nhận đơn, Tòa án sẽ kiểm tra điều kiện khởi kiện và thẩm quyền giải quyết.

Theo quy định hiện hành, sau khi nhận đơn:

  • Chánh án phân công Thẩm phán xem xét đơn;
  • Thẩm phán có thể yêu cầu sửa đổi, bổ sung đơn;
  • Thụ lý vụ án nếu đủ điều kiện;
  • Chuyển đơn cho Tòa án có thẩm quyền nếu vụ án thuộc thẩm quyền của Tòa khác;
  • Hoặc trả lại đơn trong trường hợp thuộc các trường hợp luật định.

Đây là lý do hồ sơ khởi kiện cần xác định chính xác ngay từ đầu: sai Tòa án, thiếu thông tin bị đơn hoặc thiếu căn cứ chứng minh khoản nợ có thể khiến quá trình xử lý hồ sơ kéo dài.

✅ Bước 5: Nộp tiền tạm ứng án phí

Nếu vụ án đủ điều kiện thụ lý và người khởi kiện thuộc trường hợp phải nộp tạm ứng án phí, Tòa án sẽ thông báo để người khởi kiện thực hiện nghĩa vụ này.

Sau khi nộp tiền tạm ứng án phí, người khởi kiện phải giao nộp biên lai cho Tòa án theo thời hạn được thông báo.

Nếu quá thời hạn mà không nộp biên lai và không thuộc trường hợp được miễn hoặc không phải nộp, đơn có thể bị trả lại theo quy định.

ÁN PHÍ KHỞI KIỆN ĐÒI NỢ TÍNH THẾ NÀO?

Tranh chấp đòi tiền thường thuộc nhóm tranh chấp có giá ngạch, vì vậy mức án phí được xác định dựa trên giá trị tài sản có tranh chấp theo quy định về án phí, lệ phí Tòa án.

Do đó, không nên mặc định mọi vụ kiện đòi nợ đều có cùng một mức án phí.

Số tiền cụ thể cần được tính căn cứ vào giá trị tranh chấp và quy định án phí áp dụng tại thời điểm khởi kiện.

  • Từ 6 triệu đồng trở xuống: 300.000 đồng.
  • Trên 6 triệu đến 400 triệu đồng: 5% giá trị tài sản tranh chấp.
  • Trên 400 triệu đến 800 triệu đồng: 20 triệu đồng + 4% phần giá trị vượt 400 triệu đồng.
  • Trên 800 triệu đến 2 tỷ đồng: 36 triệu đồng + 3% phần giá trị vượt 800 triệu đồng.
  • Trên 2 tỷ đến 4 tỷ đồng: 72 triệu đồng + 2% phần giá trị vượt 2 tỷ đồng.
  • Trên 4 tỷ đồng: 112 triệu đồng + 0,1% phần giá trị vượt 4 tỷ đồng.

✅ Bước 6: Tòa án giải quyết vụ án

Sau khi vụ án được thụ lý, Tòa án sẽ thực hiện các thủ tục tố tụng theo quy định.

Tùy từng vụ án, quá trình có thể bao gồm:

Thụ lý → lấy lời khai → thu thập chứng cứ → yêu cầu cung cấp tài liệu → hòa giải → chuẩn bị xét xử → xét xử sơ thẩm.

Đối với khoản nợ đơn giản, chứng cứ rõ ràng, các bên không tranh chấp nhiều về tình tiết vụ án thì quá trình giải quyết có thể thuận lợi hơn.

Ngược lại, nếu bên vay:

  • Không thừa nhận khoản vay;
  • Cho rằng đã trả tiền;
  • Cho rằng số tiền vay khác với số tiền nguyên đơn yêu cầu;
  • Tranh chấp về chữ ký;
  • Tranh chấp về lãi suất;
  • Cho rằng giao dịch vô hiệu;

Thì Tòa án có thể phải xác minh và thu thập nhiều chứng cứ hơn.

✅ Bước 7: Yêu cầu thi hành án

Có bản án rồi vẫn chưa chắc đã nhận được tiền

Đây là điều người khởi kiện đòi nợ cần đặc biệt lưu ý.

Tòa án tuyên bên vay phải trả tiền không đồng nghĩa với việc tiền sẽ tự động chuyển vào tài khoản của người thắng kiện.

Nếu bản án có hiệu lực nhưng người phải thi hành án không tự nguyện trả, người được thi hành án có thể làm thủ tục yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự tổ chức thi hành.

Khi có căn cứ và đáp ứng điều kiện pháp luật, cơ quan thi hành án có thể áp dụng các biện pháp cưỡng chế đối với tài sản, thu nhập hoặc quyền tài sản của người phải thi hành án.

Vì vậy, trong một vụ đòi nợ, cần quan tâm đến khả năng thi hành án, không chỉ quan tâm đến việc có thắng kiện hay không.

ÁP DỤNG BIỆN PHÁP KHẨN CẤP TẠM THỜI KHI KHỞI KIỆN

Có thể, nếu vụ việc đáp ứng điều kiện luật định.

Đây là vấn đề rất đáng lưu ý trong những vụ đòi nợ có dấu hiệu:

  • Bên NỢ có nguy cơ tẩu tán tài sản;
  • Chuyển nhượng tài sản;
  • Che giấu tài sản;
  • Làm giảm khả năng thi hành án;
  • Có tài sản cần được bảo toàn để bảo đảm quyền lợi của người khởi kiện.

Tuy nhiên, việc đề nghị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời không phải cứ yêu cầu là Tòa án sẽ chấp nhận.

Người yêu cầu phải đáp ứng điều kiện, cung cấp căn cứ và thực hiện nghĩa vụ bảo đảm trong trường hợp pháp luật quy định.

Đây là phần hồ sơ nên được đánh giá ngay khi chuẩn bị khởi kiện, thay vì chờ đến khi có bản án.

THỜI HIỆU KHỞI KIỆN TRANH CHẤP HỢP ĐỒNG LÀ BAO LÂU?

03 (ba) năm tính từ thời điểm quyền, và nghĩa vụ bị xâm phạm là thời hiệu được khởi kiện tranh chấp hợp đồng để đòi nợ. Hết thời hiệu nói trên thì mất quyền khởi kiện.

Vì vậy, không nên để khoản nợ kéo dài nhiều năm rồi mới kiểm tra khả năng khởi kiện.

LUẬT SƯ ĐỒNG HÀNH VÀ BẢO VỆ QUYỀN, LỢI ÍCH HỢP PHÁP

Khởi kiện đòi nợ tưởng đơn giản nhưng thực tế có thể phát sinh rất nhiều vấn đề: xác định quan hệ pháp luật, chứng minh giao dịch vay, tính lãi, xác định đúng Tòa án, thời hiệu, tài sản của người vay và phương án thi hành án.

Luật Trí Nam cung cấp dịch vụ:

  • Tư vấn phương án thu hồi nợ;
  • Đánh giá hồ sơ, chứng cứ;
  • Soạn đơn khởi kiện đòi nợ;
  • Tham gia tố tụng bảo vệ quyền lợi khách hàng;
  • Tư vấn yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời;
  • Hỗ trợ thủ tục thi hành án sau khi có bản án.

Đừng để khoản nợ kéo dài đến khi doanh nghiệp không còn tài sản để thi hành.

ĐT/ZALO: 0934.345.745 – 0934.345.755